چه جرایمی تاریخ انقضا دارند
در صورتیکه پس از گذشت چندین ماه یا چندین سال به محکمه یا دادگاه، جهت شکایت و اقامه دعوی مراجعه نمایید، به شکایت شما رسیدگی و توجه نمیشود و یا به عبارتی دیگر دعوایتان شامل «قاعده مرور زمان» شده است.
مرور زمان به معنای گذشت مدت زمانی است که باعث ایجاد وضعیت حقوقی جدیدی میشود. بنابراین گذشت زمان میتواند در تعقیب مجرم و اجرای مجازات موثر باشد.
این موضوع از مواردی است که در گذشته قانونگذار جزییات آن را در قانون آیین دادرسی کیفری بیان کرده بود؛ اما با اجرای قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۹۲ جزییات این موضوع ضروری است.
قانونگذار در بعضی از موارد پیشبینی کرده است که بعد از گذشت مدت زمانی معین، حکم، صادر یا اجرا نشود یا اینکه متهم تحت تعقیب قرار نگیرد. سه نوع مرور زمان در قانون مجازات اسلامی وجود دارد که شامل مرور زمان تعقیب، صدور و اجرای حکم است.
منظور از مرور زمان در امور کیفری چیست
گذر زمان سبب ایجاد وضعیت جدید و مخصوصی از نظر قانونی و حقوقی میشود. مرور زمان در امور کیفری، از قواعد آمره و از علل سقوط دعوای عمومی به شمار میرود. قانونگذار در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ برای اولین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی ۳ نوع مرور زمان را مختص جرایم تعزیری پذیرفت. در این قسم از مجازاتها که مقنن حق تعیین نوع و مقدار مجازات را دارد، حق تعیین موقوفی تعقیب و اجرای مجازات را هم داراست و چه بسا به همین دلیل است که «تعزیرات منصوص شرعی» از شمول مرور زمان تعقیب، مستثنی شدهاند.با توجه به تعریف تعزیر در قانون جدید که شامل مجازاتهای بازدارنده نیز میشود، به نظر میرسد انواع مرور زمان شامل مجازاتهای بازدارنده مذکور در کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ نیز باشد.
مرور زمان در چه صورتی جرائم موجب تعزیر را متوقف میکند؟
مرور زمان، در صورتی تعقیب جرایم موجب تعزیر را موقوف میکند که از تاریخ وقوع جرم تا انقضای مواعد زیر تعقیب نشده یا از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی یا تحقیقی تا انقضای این مواعد به صدور حکم قطعی منتهی نشده باشد:
جرایم تعزیری درجه یک تا سه، با انقضای پانزده سال.
جرایم تعزیری درجه چهار، با انقضای ده سال.
جرایم تعزیری درجه پنج، با انقضای هفت سال.
جرایم تعزیری درجه شش، با انقضای پنج سال.
جرایم تعزیری درجه هفت و هشت، با انقضای سه سال.
در مورد صدور قرار اناطه، مرور زمان تعقیب از تاریخ قطعیت رأی مرجعی که رسیدگی کیفری منوط به صدور آن است، شروع میشود.
در جرایم تعزیری قابل گذشت هرگاه متضرر از جرم در مدت یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم، شکایت نکند، حق شکایت کیفری او ساقط میشود مگر اینکه تحت سلطه متهم بوده یا به دلیلی خارج از اختیار، قادر به شکایت نباشد که در این صورت مهلت مزبور از تاریخ رفع مانع محاسبه میشود.
هرگاه متضرر از جرم قبل از انقضای مدت مذکور فوت کند و دلیلی بر صرف نظر وی از طرح شکایت نباشد، هر یک از ورثه وی در مهلت شش ماه از تاریخ وفات حق شکایت دارد.
غیر از مواردی که شاکی تحت سلطه متهم بوده، در صورتی به شکایت وی یا ورثه او رسیدگی میشود که جرم موضوع شکایت طبق ماده (۱۰۵) این قانون مجازات اسلامی مشمول مرور زمان نشده باشد.
